Geneza powstania i autorstwo księgi

Studium "Pieśni nad Pieśniami"Geneza powstania i autorstwo księgiDomy Modlitwy,SkryptyDomy Modlitwy,SkryptyDomy Modlitwy,SkryptyPL16Wrocław24Logo nauczaniaLogo Wrocław24100100ul. Piekarska 1654-067WrocławPL02/17/2017 11:08:21 PMNa kartach Starego Testamentu zapisano wiele różnego rodzaju pieśni, w których mężczyzna lub kobieta wielbią Boga.
Przykładami mogą tu być: Pieśń Mojżesza (Wj 15), Pieśń Baraka i Debory (Sdz 5) czy choćby Psalmy.

Pieśń nad Pieśniami jest jednak z nich najbradziej wyjątkowa, ponieważ w niej człowiek i Bóg oddają sobie wzajemnie chwałę.
Okładka skryptuOkładka skryptu150200 Tytuł Pieśni "Pieśń nad pieśniami Salomona" (PnP 1:1), tradycja żydowska (Targum, Talmud, Midrasz), oraz starsza generacja teologów wskazuje na Salomona jako na autora księgi. Wskazywano także liczne aluzje, sformułowania, informacje, które mogły świadczyć o przynależności utworu:
  • nawiązanie do epoki Salomona
  • wykwintna forma utworu
  • nastrój pokoju i bezpieczeństwa
  • wzmianki o komnatach króla (PnP 1:4)
  • wzmianka o uczcie królewskiej (PnP 1:12)
  • wspomnienie zaprzęgu faraona (PnP 1:9)
  • wzmianka o kobiecie, która "nadciąga z pustyni” (PnP 3:6, 8:5)
  • relacja z zaślubin króla (PnP 3:7-11)
  • wzmianka o haremie króla
  • wymieniona Szulamitka – (Abiszag) była jedną z żon Dawida; Salomona (PnP 7:1; 1 Krl 1:3; 1 Krl 1:15; 1 Krl 2:17; 1 Krl 2:21; 1 Krl 2:22)
  • w utworze występują nazwy miejscowości należące póżniej do Północnego Izraela, co mogłoby świadczyć o niepodzielonym jeszcze królestwie Izraela

Powyższe fakty mogą też świadczyć o przynależność "Pieśń nad pieśniami" do literackiej spuścizny po Salomonie. "Pieśń nad pieśniami" mogła być także utworem napisanym dla Salomona.
Potwierdzać to może także fakt tłumaczenia LXX, w którym użyte jest greckie sformułowanie "Aισμα Aσμάτων" - tzw. "dativus auctoris" tłumaczone jako:
  • "Pieśń nad pieśniami należąca do Salomona”
  • "Pieśń nad pieśniami która jest dla Salomona”
jednakże bardzo rzadko mówi o autorstwie.
Oznaczało by więc to, że pieśń ta należała do zbioru króla Salomona, ale niekoniecznie jest jego autorstwa.

Argumenty przemawiające przeciw autorstwu Salomona:
  • tytuł w księgach mądrościowych nie zawsze określa rzeczywistego autora
  • księga jest wspaniale rozbudowanym poematem, co sprzeciwia się datowaniu jego powstania na czasy Salomona, kiedy piśmiennictwo nie stało na tak wysokim poziomie
  • wielu teologów wskazuje na wpływ nauki proroków na tekst PnP (symbolika małżeństwa z Ozeasz, Jreremiasz, Ezechiel, Izajasz)

Idąc dalej śladem tradycji żydowskiej przyjmijmy, że autorem księgi jest Salomon - król Izraela i syn Dawida.

Salomon

Salomon, hebr. Szlomoh(שלמה), arab. Sulayman, Sulaiman, Süleyman, Solyman (سليمان), (Człowiek Pokoju) urodził się około 1000 p.n.e. a zmarł około 931 p.n.e.
Biblia pokazuje nam, że Salomon był:
  • prorokiem
  • królem Izraela
  • synem i następcą króla Dawida
  • wielkim budowniczym
  • wyjątkowo mądrym człowiekiem
Na lata jego panowania przypada największa świetność monarchii hebrajskiej. Należy zauważyć, że niemal wszystko, co wiadomo o Salomonie, pochodzi z Biblii (głównie z 1 Krl 1-11 i 2 Krn 1-9); inne źródła historyczne są nieliczne i niepewne.

Daty panowania Salomona nie są pewne. Proponuje się lata:
  • 973-935 p.n.e. (V. di Giovanni, G. Pretto)
  • 970-931 p.n.e. (V. Pavlovsky, E. Vogt, B. Andre-Salvini, J. E. Morby)
  • 970-930 p.n.e. (E. R. Thiele, S. H. Horn)
  • 969-926 p.n.e. (M. Bocian)
  • 965-926 p.n.e. (G.E. Wright, F.V. Filson)
  • 960-930 p.n.e. (P. Connolly)

Rządy wewnętrzne:
  • Zasłynął jako budowniczy - w ciągu siedmiu lat wybudował:
  • Jako pierwszy z izraelskich władców korzystał z rydwanów
  • Jego wojsko składało się w znacznej części z nie-Izraelitów np. Jebusytów, Hetytów (Chetytów) czy Amorytów
  • Doprowadził do przeniesienia Arki Przymierza do pierwszej Świątyni
  • W pierwszych latach rządów pozostawał wierny kultowi Jahwe, później dopuścił do politeizmu – stawiając nawet posągi KemoszowiMilkomowi (Molochowi)
  • Przeciwnikiem Salomona był Hadad, potomek królów Edomu i powinowaty faraona. W ostatnich latach rządów z przywódców opozycji wyróżniali się Rezon (inaczej Resin), syn Eliady, oraz Jeroboam, późniejszy pierwszy władca Królestwa Północnego Rządy zewnętrzne:
    • W pierwszych latach rządów zawarł sojusz z faraonem egipskim, żeniąc się z jego córką. W posagu egipska żona Salomona wniosła mu miasto Gezer.
    • Pozostawał w przyjaźni z Hiramem, królem Tyru. Zapewnił on Salomonowi materiały do budowy świątyni w Jerozolimie.
    • Stworzył izraelską flotę: zbudowano ją w Esjon-Geber (koło obecnego kurortu turystycznego Ejlat), w Zatoce Akaba, stanowiącej część Morza Czerwonego. Flota ta pływała w celach handlowych do tajemniczego Ofiru, położonego na wschodnim wybrzeżu Afryki.
    • Nawiązał kontakty z arabskim Królestwem Saby; jego władczyni złożyła nawet dyplomatyczną wizytę w Jerozolimie

    Mądrość Salomon był mądrym człowiekiem, wszystko, o co prosił Boga to mądrość. Świadczy o tym nie tylko Biblia, ale także inne pozabiblijne teksty.

    W Gibeonie Pan ukazał się Salomonowi w nocy, we śnie. Wtedy rzekł Bóg: Proś o to, co mam ci dać.
    A Salomon odrzekł: Tyś okazywał Twemu słudze Dawidowi, memu ojcu, wielką łaskę, bo postępował wobec Ciebie szczerze, sprawiedliwie i w prostocie serca.
    Ponadto zachowałeś dla niego tę wielką łaskę, że dałeś mu syna, zasiadającego na jego tronie po dziś dzień.
    Teraz więc, o Panie, Boże mój, Tyś ustanowił królem Twego sługę w miejsce Dawida, mego ojca, a ja jestem bardzo młody. Brak mi doświadczenia!
    Ponadto Twój sługa jest pośród Twego ludu, któryś wybrał, ludu mnogiego, którego nie da się zliczyć ani też spisać, z powodu jego mnóstwa.
    Racz więc dać Twemu słudze serce pełne rozsądku do sądzenia Twego ludu i rozróżniania dobra od zła, bo któż zdoła sądzić ten lud Twój tak liczny?
    Spodobało się Panu, że właśnie o to Salomon poprosił.
    Bóg więc mu powiedział: Ponieważ poprosiłeś o to, a nie poprosiłeś dla siebie o długie życie ani też o bogactwa, i nie poprosiłeś o zgubę twoich nieprzyjaciół,
    ale poprosiłeś dla siebie o umiejętność rozstrzygania spraw sądowych, więc spełniam twoje pragnienie
    podobnego tobie nie będzie wśród królów.
    Jeśli zaś będziesz postępować moimi drogami, zachowując moje prawa i polecenia za przykładem twego ojca, Dawida, to przedłużę twoje życie.
    (1 Krl 3:5-14)


    Bóg w nagrodę dał mu nie tylko niezwykłą mądrość, ale także sławę i bogactwo, co niestety później okazało się dla niego zgubne.

    Józef Flawiusz tak pisze o Salomonie:
    Tak wielka była roztropność i mądrość, której Bóg udzielił Salomonowi, że przewyższał on nią wszystkich ludzi dawnych, a nawet Egipcjanie,
    którzy ponoć górują nad wszystkimi ludźmi bystrością umysłu, nie tylko nie dorównywali Salomonowi, ale pozostawali daleko w tyle za roztropnością króla.


    Porównanie twórczości Salomona
    Salomon będąc królem Izraela, był bardzo płodnym twócą:
    • Georg Philipp Telemann - napisał ponad 3000 utworów muzycznych
    • Johann Sebastian Bach - ponad 1000 utworów
    • Wolfgang Amadeus Mozart - ponad 500 utworów
    • Ludvig Van Beethoven - kilkaset utworów

    • Salomon napisał 3.000 przysłów i 1.005 pieśni. (1 Krl 5:12[BT], 4:32[BW])


    Jego autorstwu przypisujemy w Biblii także 3 księgi:
    1. Księga Przysłów lub Przypowieści Salomona - z hebrajskiego Meszalim
    2. Księga Koheleta lub Ekklesiastesa lub Kaznodziei Salomona - księga ta nie jest ani razu zacytowana w NT!
    3. Pieśń nad Pieśniami lub Księga Kantyków (z Wulgaty)

    Dla żydowskich ojców, powszechne było odnoszenie 3 Ksiąg Salomona do świątyni, którą zbudował:
    1. Księga Przysłów - do przedsionka
    2. Księga Koheleta - do miejsca świętego
    3. Pieśń nad Pieśniami - do miejsca Najświętszego

    Księga Przysłów

    Uczy nas mądrości przez którą przychodzi świętość i jest to pierwszy krok na drodze ku Bogu. Przykazania Pana są pierwszym krokiem do poznania Go i Jego woli, uczą posłuszeństwa…

    Księga Koheleta

    "Marność nad marnościami, powiada Kohelet, marność nad marnościami - wszystko marność" (Koh 1:2). Księga poucza nas, że życie bez Bożej obecności jest marnością. Dlatego niemożliwe jest osiągnięcie satysfakcji nawet dzięki najbardziej sprzyjającym okolicznościom. Księga mówi o niekończących się poszukiwaniach człowieka, zanim nie znajdzie odpoczynku w Bogu. Możemy mieć wszystko, ale jeżeli brakuje nam rzeczywistości z Bogiem, to w rzeczywistości nie mamy nic. Księdze uczy nas, że nie ważne jak wielkie mamy osiągnięcia w ludzkich oczach, bo ostatecznie nie będą one miały żadnej wartości, jeżeli nie spodobają się Bogu. Właściwe zrozumienie tej księgi pobudza nas do gorliwości, która rozpoczyna się w PnP 1:5. Zatem ta księga przygotowuje nas do zrozumienia Pieśni nad Pieśniami. Księga mówi o marności podążania za osiągniem najlepszych rzeczy w ziemskim życiu.

    Pieśń nad Pieśniami

    Mówi o osiągnięciu pełni przez pokorę, posłuszeństwo i przyjęcie Bożej miłości. Mówi o duchowej przyjemności podążanie za najlepszymi rzeczami, które możemy znaleźć w życiu w Bogu. Salomon ukazuje nam radość życia, którą można osiągnąć niezależnie od tego, jak układają się okoliczności. W tej Księdze Duch Święty wzywa nas do uczynienia intymności z Bogiem celem naszego życia. Pieśń nad pieśniami podkreśla jak pełne jest nasze życie kiedy pochłaniającą nas pasją jest kochanie i poznawanie Jezusa. Nawet w trudnych okolicznościach, nasz duch może być ożywiony w Bogu.

    Bohaterowie księgi

    1. Król Salomon: w duchowej interpretacji jest on obrazem zwycięskiego, zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa, który jest królem Królów
    2. Szulamitka: w duchowej interpretacji jest ona obrazem Oblubienicy Chrystusa. Jest wprowadzona jako młoda dziewica, która dojrzewa, aby stać się oblubienicą w dojrzałym partnerstwie z Królem Jezusa. Szulamitka jest wspomniana raz po imieniu (6:13). Mieszkała w mieście Szunam na północ od Izrael
    3. Córki jerozolimskie: w duchowej interpretacji mówią one o szczerych, lecz niedojrzałych duchowo wierzących. Szukają one u Szulamitki odpowiedzi na pytanie, jak wzrastać i znaleźć się bliżej Króla. Nie są one jakąś konkretną grupą, którą możemy zidentyfikować w historii, ale reprezentują niedojrzałych wierzących